Bases para o desenvolvemento dunha estratexia de conservación dos morcegos forestais nos montes sometidos a explotación forestal
Durante o ano 2026 ARCEA Xestión de Recursos Naturais S.L. está a executar o proxecto “Bases para o desenvolvemento dunha estratexia de conservación dos morcegos forestais nos montes sometidos a explotación forestal”, beneficiario dunha axuda da VI Convocatoria 2025 do Programa Marco de Responsabilidade Social Corporativa de ENCE e cuxo obxectivo xeral é promover especificamente a conservación dos morcegos nestes medios.
Os bosques constitúen un elemento chave no hábitat de moitas especies de morcegos, xa que serven como corredores para o desprazamento a través da paisaxe, e neles atopan lugares de alimentación e refuxio nos ocos que se crean nas árbores. Non obstante, a maioría das formacións arbóreas que nos rodean non son bosques naturais, se non cultivos forestais cun valor limitado como hábitat para os morcegos, xa que, como cultivos, as árbores están destinadas a ser cortadas en ciclos moi curtos (20-40 anos) en comparación co tempo que un bosque natural necesita para alcanzar unha fase de madurez e cubrir todas as necesidades que os morcegos forestais precisan para sobrevivir. Ademais, as prácticas silvícolas que se empregan habitualmente apenas permiten o desenvolvemento de refuxios e homoxeneizan a paisaxe, o que a fai menos diversa e menos amigable para os morcegos. Como resultado, as especies de morcegos presentes son reducidas e restrinxidas a aquelas xeneralistas, cuns menores requirimentos de hábitat, o que supón unha considerable perda de biodiversidade. Ademais, o número de morcegos nestas paisaxes é menor, e polo tanto menor é o control que exercen daqueles insectos que afectan a todo tipo de cultivos, incluídos os forestais.
O proxecto está dirixido ao conxunto de especies de morcegos vinculadas a formacións forestais, tanto as que atopan refuxio nos ocos das árbores como as que as utilizan como lugares de alimentación, que son polo menos un total de 11 especies en Galicia. O primeiro dos seus obxectivos é dotar ao sector forestal coas mellores ferramentas para a toma de decisións en materia de conservación de quirópteros nos montes que xestiona. Para conseguilo, se procederá a sintetizar nun documento os principais requirimentos ecolóxicos das especies obxectivo, e se baseará nunha busca e análise de literatura científica. Posteriormente e sobre a base dos resultados obtidos, se identificarán e definirán accións de conservación, tanto xenéricas como concretas para cada especie, relacionadas principalmente cos refuxios (naturais e artificiais), corredores de desprazamento, bebedoiros e lugares de alimentación, cuxa posta en práctica permitirá mellorar as condicións de habitabilidade dos cultivos forestais para os morcegos. Por último desenvolveranse unha serie de criterios, de fácil aplicación, para que os equipos técnicos interesados poidan seleccionar as accións de conservación que mellor se axusten ás circunstancias e características de cada monte. O segundo dos obxectivos é realizar unha avaliación piloto dun monte empregando as ferramentas desenvolvidas. Concretamente elaborarase un catálogo das especies presentes, mediranse os niveis de actividade acústica, cartografiaranse os elementos do hábitat máis valiosos para os morcegos, describirase a evolución da cobertura vexetal do monte ao longo do tempo (polo menos os últimos 25 anos), e se contextualizará nas características da paisaxe que o rodea, identificando os principais usos existentes.
En base aos resultados de todos estes traballos elaborarase unha proposta xustificada das accións de conservación a implementar en dito monte. Finalmente, no marco do proxecto realizaranse accións divulgativas (charla informativa, edición de tríptico e instalación dun panel interpretativo) dirixidas ao público xeral e especificamente a comunidades de montes da área de Pontevedra, para sensibilizar sobre a conservación dos morcegos e dar a coñecer as ferramentas que o proxecto promove.
Co patrocinio de ENCE
